Overspannen en Burn out

We hebben allemaal weleens (werk)stress. Dat hoeft helemaal niet erg te zijn, en zorgt er zelfs voor dat je in sommige situaties beter presteert. Maar houdt de stress langer aan en voel je elke dag zoveel druk dat je niet meer kunt ontspannen? Dan kun je op den duur te maken krijgen met overspannenheid of zelfs een burn-out. Wat betekent dit precies en hoe komt het dat tegenwoordig veel mensen er last van hebben? En wat is eigenlijk het verschil tussen overspannen zijn en een burn-out? Je leest het hieronder.

1 op de 6 mensen heeft burn-outklachten

Ervaar jij regelmatig (te) veel stress en vermoeidheid? Dan ben je niet de enige. Uit onderzoek van TNO/CBS uit 2018, blijkt dat zo’n 17% van werknemers in Nederland - naar eigen zeggen - minstens een paar keer per maand last heeft van burn-outklachten. Onder jongeren tussen 15-24 jaar is dit ruim 14%. Vaak heeft dat te maken met gevoelens van vermoeidheid en uitputting. Een hoge werkdruk en prestatiedrang worden gezien als twee van de belangrijkste oorzaken van burn-outklachten.

Zeker onder jongeren is de drang om continu te presteren groot, wat zorgt voor stress. We combineren school vaak met een bijbaan, allerlei nevenactiviteiten en een druk sociaal leven. Wat ook niet meehelpt, is dat je op social media voortdurend de mooiste plaatjes van de oh-zo-perfect-lijkende levens van anderen voorbij ziet komen. Bewust of onbewust, ga je je eigen leven daarmee vergelijken en kun je nóg meer druk voelen om te presteren, wat vaak gepaard gaat met een gevoel van stress.

Wat is stress?

Stress is een fysieke reactie in je lichaam, die kan leiden tot gevoelens van spanning of druk. Door stress maakt je lichaam hormonen aan, waardoor je alert wordt op ‘bedreigende’ situaties en klaar bent om te vechten of vluchten. (Heel) vroeger betekende gevaar bijvoorbeeld dat er een roofdier achter je aan zat. Nu signaleren je hersenen veel minder heftige dingen ook als gevaar, en maken ze evengoed stresshormonen aan.

Veel mensen hebben dat bijvoorbeeld als ze moeten spreken voor een grote groep. Eng: je hart gaat sneller kloppen en je spieren spannen aan. Deze reactie is normaal, en zelfs nuttig. Je wordt scherper en krijgt een energieboost, waardoor je vaak beter kunt presteren. Na de inspanning gaat het - normaalgesproken - ook weer weg. Stress wordt pas een probleem als je er langdurig aan wordt blootgesteld, waardoor je lichaam niet meer tot rust kan komen en kan herstellen.

Merk je dat je al een paar weken (of langer) gestrest bent? Dan kun je het beste wat gas terugnemen. Heb je vandaag al drie deadlines staan en vraagt je oh-zo-aardige collega iets over te nemen? Durf “nee” te zeggen. Daarnaast is het goed om hulp te vragen en meer afstand te nemen om tot rust te komen.

Wanneer leidt stress tot overspannenheid?

Wanneer je langdurig last hebt van stress en de eerste signalen van je lichaam negeert, kan dit op den duur overgaan in overspannenheid. Je voelt dan een paar maanden meer druk dan je aankunt en raakt overbelast. Zo verlies je grip op privé- of werksituaties en lukt het je niet altijd om dagelijkse bezigheden goed te blijven doen. Veelvoorkomende lichamelijke klachten die je kunt hebben zijn vermoeidheid, slapeloosheid, (hoofd)pijn, duizeligheid, prikkelbaarheid of hartkloppingen.

Wat kun je doen als je klachten hebt die bij overspannenheid horen?

Als je constant een druk voelt die je niet kunt bijbenen, is het goed om hier met iemand over te praten. Je hoeft je er niet voor te schamen, want iedereen gaat anders met stress om. Probeer jezelf niet te vergelijken met anderen. Het kan zo zijn dat je een andere werkdruk voelt dan een ander. Wat een collega snel wegwerkt, kan jou meer energie kosten (en andersom). Praat met je leidinggevende of studiebegeleider over de constante stress die je ervaart. Het is voor hem of haar goed om te weten dat de druk op werk, school of binnen een privésituatie je te veel wordt en dat je dit verder laat onderzoeken. Hij of zij kan je, waar mogelijk, daarbij helpen. Zo kun je nog voorkomen dat de situatie erger wordt en je de overspannenheid niet laat overgaan in een burn-out.

Wat is een burn-out?

Een burn-out kun je zien als een volledige uitputting van je lichaam en geest, als gevolg van langdurige en chronische (werk)stress, die niet afneemt. Mensen die te maken hebben (gehad) met een burn-out, zeggen het gevoel te hebben (gehad) continu in een te hoge versnelling te staan. Alsof je een elastiek zo ver uitrekt, totdat deze uiteindelijk knapt. Met een burn-out herstel je dus niet zo makkelijk, zeker niet na ‘even een goede nachtrust’. Je kunt angstig worden en overmatig piekeren. De meest simpele dingen kosten vaak moeite, zoals het doen van huishoudelijke taken. Of naar buiten gaan om te wandelen (laat staan sporten). Zelfs afspreken met vrienden of familie kan een grote obstakel worden, omdat je er niet de energie voor hebt.

Wat zijn burn-out symptomen?

Hoe de burn-out precies tot uiting komt en welke fysieke en mentale klachten je kunt ervaren, verschilt van persoon tot persoon. Van slecht slapen en veel fouten maken tot duizeligheid en plotselinge huilbuien. Dit zijn veelvoorkomende burn-out symptomen:

  • een uitgeput gevoel;
  • concentratieproblemen;
  • prikkelbaar zijn;
  • slaapproblemen;
  • een opgejaagd gevoel;
  • niet tegen drukte kunnen;
  • angst- en paniekaanvallen;
  • piekeren;
  • gemakkelijk huilen;
  • hoofdpijn;
  • duizeligheid;
  • pijn op de borst;
  • hartkloppingen;
  • snel grieperig;
  • buikpijn.

Wat moet ik doen als ik symptomen herken?

Vermoed je dat je een burn-out hebt? Dan is het verstandig om langs de huisarts te gaan. Die kan de burn-out vastellen en met je bespreken wat je het beste kunt doen om weer beter te worden. Daarnaast is het goed om, als je eerste tekenen van overspannenheid herkent, meteen met je leidinggevende, studiebegeleider of iemand anders in je directe omgeving te praten over de constante stress en druk die je ervaart.

Wat is het verschil tussen overspannenheid en een burn-out?

Waar het op neerkomt, is dat een overspannenheid nog omkeerbaar is en de herstelperiode relatief kort is ten opzichte van een burn-out. Overspannenheid ontstaat in een relatief korte periode van een aantal weken tot een aantal maanden. Neem je de oorzaak van de stress weg? Dan verdwijnen de klachten veel sneller dan bij een burn-out. Als je een burn-out hebt, ben je een langere tijd van vaak maanden achter elkaar overbelast en over je grenzen gegaan. Alle reserves zijn opgebruikt en je bent totaal uitgeput. De herstelperiode van een burn-out is daarom veel langer dan bij een overspannenheid. Je hebt vaak maanden nodig om te herstellen.

Alles over ziekte